คู่มือการใช้งาน Greenstone ฉบับประยุกต์

ตอนเรียนวิชา Library Automation ได้ลองเล่น ลองใช้งาน Greenstone เอามาทำคลังเก็บเอกสารดิจิทัล ท้ายเทอมมีการทำรายงานคู่มือการใช้งานเบื้องต้นด้วย เห็นว่าน่าจะมีประโยชน์ต่อคนที่เข้ามาอ่านในภายหลัง เนื้อหาในรายงานคร่าวมีดังนี้

การสร้าง Collection ด้วย Greenstone Digital Library
1. ความต้องการพื้นฐานของระบบ
2. การเริ่มต้นใช้งานซอฟต์แวร์สำหรับบรรณารักษ์และผู้จัดทำ Digital Collection
3. การสร้าง Collection และเพิ่มไฟล์เข้าสู่ Collection
4. การกำหนด Metadata ให้แก่ไฟล์ใน Collection
5. การกำหนดหมวดหมู่ย่อยใน Collection ด้วย Metadata
6. การ Build และแสดงตัวอย่าง Collection ที่สร้างขึ้น
7. การสร้างเมนูเพื่อจัดกลุ่มการแสดงผล Collection
8. การติดตั้ง Plug-in สำหรับการดึงสารบัญในไฟล์เอกสาร Word และ PDF
9. การเพิ่มไฟล์มัลติมีเดีย เพลงและวิดีโอ
10. การปรับแต่งการแสดงผล
11. การส่งออก Collection เพื่อการใช้งานบน CD-Rom
การติดตั้งและใช้งาน Collection (มุมมองผู้ใช้งาน)
1. การติดตั้ง Collection ลงบนคอมพิวเตอร์
2. การใช้งานเบื้องต้น
วิเคราะห์จุดเด่นและจุดด้อยของ Greenstone Digital Library

ท่านใดสนใจดาวน์โหลดได้จาก ลิงก์ด้านล่างเลยครับ

ดาวน์โหลดเอกสารรายงาน – re54lib287

ลุยคลังเอกสารดิจิทัลกับ Greenstone

เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วหากห้องสมุดหรือหน่วยงานที่ต้องการสร้างคลังเอกสารดิจิทัลของตนเอง การหยิบใช้โปรแกรมเพื่อพัฒนางานในด้านนี้คงมีไม่กี่โปรแกรม โปรแกรมแรกที่คนทำงานทางด้านนี้มักจะคุ้นเคยและนึกถึงกันเป็นลำดับแรกก็คงไม่พ้น Greenstone

Greenstone ถูกออกแบบและพัฒนาขึ้นมาถูกสร้างขึ้นโดยโครงการ New Zealand Digital Library ที่ มหาวิทยาลัยไวกาโต โดยมีการพัฒนาและแจกจ่ายผ่านการร่วมมือของยูเนสโกและองค์กรสิทธิมนุษยชน NGO Greenstone เป็นซอฟต์แวร์รหัสเปิด ซึ่งสามารถเรียกใช้งานได้จาก http://greenstone.org ภายใต้ลิขสิทธิ์ของ GNU โดยลักษรณะการทำงานของ Greenstone นั้นๆ จะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักได้แก่ Librarian Interface น่าจะถูกพัฒนาขึ้นมาโดย Java และส่วนของ Web Interface พัฒนาขึ้นมาโดยใช้ CGI

ภารกิจในการใช้งาน Greenstone ในครั้งนี้ต้องยอมรับเลยว่าเป็นโปรแกรมที่ใหม่ และไม่เคยคิดว่าจะต้องมาแตะต้องเลย (เอาเข้าจริงๆ รู้สึกหลอนกับ UI ของโปรแกรมแบบนี้อยู่มาก ตั้งแต่ได้ใช้ตัว Millennium ตอนฝึกงานละ) แต่ยิ่งเกลียดเหมือนยิ่งต้องเจอเพราะตอนเรียน Lib Auto ก็จับพลัดจับถู มาเจอกันจนได้ พอได้เริ่มลองใช้ เอาเข้าจริงๆ โปรแกรมนี้มันก็เวิร์คอยู่นา ทำงานได้ง่ายดี หลักๆ ที่ชอบและเห็นว่าน่าจะเป็นข้อเด่น ข้อดี ก็มี

  • ติดตั้งง่าย หรือต้องบอกว่าโคตรง่าย เลยดีกว่า Next ไปเรื่อยๆ ไม่กี่ขั้นตอนก็เสร็จ ไม่ต้องตั้งค่าอะไรให้มันเสียเวลา
  • มีขั้นตอนการทำงานที่เข้าใจง่าย สร้าง Collection > ดึงไฟล์เข้า > กำหนด Metadata > ฺBuild Collection > Preview จบ!! (จริงๆ ขั้นตอนอาจไปเยอะตอน กำหนด Metadata เพราะยิ่งกำหนดละเอียดจะส่งผลดีตอนผู้ใช้ค้นหา)
  • ปรับแต่งง่าย ใน Greenstone จะมี Template ของแต่ละหน้า หรือเรียกอีกชื่อว่า Macro การปรับแต่หน้า Web Interface สามารถทำได้ในไฟล์ Macro ของหน้าต่างๆ ด้วย HTML และถ้าจะให้ดีเรียนรู้หลักการของไฟล์ Macro อีกหน่อยก็ปรับแต่งได้ไฉไลเลยทีเดียว
  • Export Collection ออกมาได้ ในจุดนี้ประทับใจสุดๆ เพราะจะมีประโยชน์กะอีตอนส่งงาน ที่ไม่ต้องมานั่งแบ็กอัพไฟล์ฐานข้อมูล ไฟล์นุ่นนี่มารวมกัน แล้วเขียนคู่มือช่วยติดตั้ง แต่ Greenstone สามารถเรียกใช้งาน Collection ที่ Export ออกมาได้ง่ายนิดเดียว
  • รองรับการใช้งาน Style ของเอกสาร Word และ PDF

ข้อดีหลักๆ ที่ชื่นชอบก็น่าจะมีประมาณนี้ ใช้ไปเรื่อยๆ อาจเจออีก แต่ถึงอย่างนั้นก็เถอะ ข้อเสียที่พบ แล้วยังหาทางแก้ไขไม่ได้ก็ยังมีอยู่ ที่เห็นได้ชัดก็ตรง Export Collection เนี่ยแหละ ที่หลังจาก Export ไปแล้วปรากฏว่าไฟล์ Macro หรือไฟล์ Template หน้าแรก (home.dm) ดันไม่ได้ Generate ไฟล์ที่ปรับแต่งไป ทางแก้ที่ดีสุดก็เอาไฟล์ที่เราแก้เสร็จแล้วไปทับกับไฟล์ที่ Export ออกมาอีกที ถึงจะแสดงผลได้

จนมาถึงตอนนี้การใช้งานส่วนต่างๆ เริ่มชินมือละ มีงงบ้างก็ตอนที่กำหนด Metadata (ต้องใช้ความรู้ด้านบรรณารักษ์ เนี่ยแหละ *3*) หรือติดตั้ง Plug-in เพิ่มเติมเข้าไป คงต้องลองผิดลองถูกกันไปอีกซักพัก ไม่แน่ปัญหาาน่าปวดหัวอาจอยู่ไม่ไกลเท่าที่ควร

Greenstone_Mockup

(ตัวอย่างการปรับแต่งและทดสอบใช้งานเพื่อใช้การศึกษา ไม่ได้มีการเผยแพร่ หรือใช้งานจริง ใดๆ ทั้งสิ้น)

🙂 สวัสดี