[วันที่ 14] การวิเคราะห์ทรัพยากรและบันทึกลงฐานข้อมูล KOHA

day14

วันที่ 7 พฤษภาคม 2557

เวลา 8.00-12.00 น.

หลังจากเรียนรู้และทบทวนทฤษฏีของการวิเคราะห์และให้เลขหมู่ทรัพยากรสารสนเทศมาแล้วก่อนหน้า ในวันที่ 14 ของการฝึกงานจึงเป็นวันที่ต้องลงมือปฏิบัติอย่างแท้จริง เริ่มต้นพี่วนัทวิรา (วิทยากร) ได้อธิบายเหตุผลในการนำ KOHA ซึ่งเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (Integrated library system) มาใช้งานในห้องสมุด

  • เป็นซอฟต์แวร์ Opensource สามารถนำมาพัฒนาต่อเพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานในห้องสมุด
  • รองรับฐานข้อมูล MySQL และ ProtgreSQL
  • อยู่ในรูปแบบของ Web-based เข้าถึงได้ผ่านซอฟต์แวร์เว็บเบราเซอร์
  • ไม่ติดปัญหาเรื่องลิขสิทธิ์ในการนำมาใข้งาน
  • ลดงบประมาณระยะยาวที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา ค่าใช้จ่ายในการอัพเดตหรือปรับรุ่นของซอฟต์แวร์

ภายในซอฟต์แวร์ KOHA ประกอบด้วยโมดูลหลักของระบบห้องสมุดอัตโนมัติทั้ง 6 โมดูลได้แก่

  1. Acquisition Module โมดูลที่ใช้สำหรับงานจัดหา การสั่งซื้อ รวมไปถึงจัดการเรื่องงบประมาณในการจัดหา
  2. Cataloging Module โมดูลสำหรับงานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ มีความสามารถในการจัดทำระเบียบบรรณานุกรม การถ่ายโอนข้อมูลทางบรรณานุกรมผ่าน Z39.50
  3. Circulation Module โมดูลสำหรับการยืมคืน การทวง การจอง ฯลฯ
  4. Serial Module โมดูลบริหารจัดการ และดูแลค่าใช้จ่ายในการบอกรับของสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง
  5. OPAC (Online Public Acccess Catalog) โมดูลสำหรับผู้ใช้เพื่อใช้ในการค้นหาและเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศภายในห้องสมุด
  6. Reporting Module โมดูลสำหรับการสร้างรายงาน เพื่อแสดงผลในด้านต่างของทรัพยากรภายในห้องสมุด เช่นแสดงจำนวนหมวดหมู่ของหนังสือที่ถูกยืมมากที่สุด จำนวนค้างคืน เป็นต้น

จุดเด่นและจุดด้อยของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ KOHA สามารถเปรียบเทียบได้ดังตารางต่อไปนี้

จุดเด่น จุดด้อย
  • มี Community ของผู้ใช้งานเยอะ
  • มีการพัฒนาอยา่งต่อเนื่อง
  • อยู่ในรูปแบบของ Web-based
  • เป็นซอฟต์แวร์ Opensource
  • มีบรรณารักษ์ช่วยในการพัฒนา
  • ลดค่าใช้จ่ายระยะยาว
  • ช่วงเวลาก่อนหน้านี้มีผู้ใช้งานในประเทศไทยน้อย
  • ต้องใช้บรรณารักษ์ที่ชำนาญในการเพิ่มข้อมูลเข้าระบบ

นอกจากนี้ระเบียนทรัพยากรสารสนเทศที่อยู่ภายในระบบ KOHA ไม่ได้มีเพียงแต่ทรัพยากรภายในห้องสมุดของฝ่ายบริการความรู้ ฯ เท่านั้นยังมีการเชื่อมโยงไปกับห้องสมุดเครือข่ายอีกหลายๆ แห่งเช่น สถาบันทรวงอก กรมการแพทย์, สถาบันทันตกรรม กระทรวงสาธารณสุข, ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ, ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ฯลฯ

หลังจากเรียนรู้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ KOHA ขั้นตอนถัดมาคือการวิเคราะห์และเพิ่มข้อมูล MARC เข้าสู่ระบบ

1. หนังสือที่ผ่านจากงานจัดซื้อจัดหามาแล้วจะถูกให้เลข Bib ซึ่งเปรียบเสมือนเลขห้องที่ถูกจองไว้ให้หนังสือแต่ละเล่ม และจะถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อให้เลขหมู่ โดยการได้มาของเลขหมู่นั้นมีได้หลายวิธีคือ

1.1 การ Copy Catalog คือการค้นหาชื่อของหนังสือจากฐานข้อมูลของห้องสมุดอื่นๆ เช่นห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ที่มีการให้เลขหมู่อยู่แล้วจากนั้นนำมาพิจารณาเพื่อให้เลขหมู่ของหนังสือภายในห้องสมุด

culib
MARC จากฐานข้อมูลสำนักวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

UCTAL
MARC จากฐานข้อมูลสหบรรณานุกรมห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาไทย(UCTAL)

1.2 การให้เลขหมู่โดยการวิเคราะห์เอง โดยจะทำเมื่อหนังสือเล่มนั้นๆ ยังไม่ปรากฏในฐานข้อมูลใดๆ หรือถูกให้เลขหมู่ที่อยู่ในระบบอื่นนอกเหนือจาก DDC  โดยในการทดสอบให้เลขหมู่ในการฝึกงานวันนี้ ได้ใช้หนังสือดีดีซี 22 การแบ่งหมู่หนังสือและแผนการแบ่งหมู่ระบบทศนิยมดิวอี้ ของ อาจารย์พวา พันธุ์เมฆา สำหรับให้เลขหมู่ในระบบเลขทศนิยมดิวอี้ และหนังสือเลขผู้แต่งภาษาไทย

phpThumb_generated_thumbnailjpg
ภาพจาก http://branch.nlt.go.th/korat/d-library/index.php?p=show_detail&id=1317

2. หลังจากให้เลขหมู่ของหนังสือแล้ว ขั้นตอนถัดมาคือการเข้ามาแก้ไขข้อมูล MARC ของหนังสือในระบบ KOHA โดยการค้นหาจากเลข Bib ที่มีอยู่แล้ว

day14_koha1

 

day14_koha2

3. เมื่อเข้ามายังชื่อหนังสือแต่ละเล่มแล้ว ให้คลิกที่ Edit MARC โดย Tag ที่มักจะต้องเพิ่มและแก้ไขมีดังต่อไปนี้

020 – INTERNATIONAL STANDARD BOOK NUMBER เลข ISBN
082 – DEWEY DECIMAL CALL NUMBER เลขหมู่ระบบเลขทศนิยมดิวอี้
100 – MAIN ENTRY–PERSONAL NAME ชื่อผุ้แต่งที่เป็บบุคคล
110 – MAIN ENTRY–CORPORATE NAME ชื่อผู้แต่งที่เป็นองค์กร
245 – TITLE STATEMENT ชื่อเรื่อง/ชื่อหนังสือ
260 – PUBLICATION, DISTRIBUTION, ETC. (IMPRINT) ข้อมูลการพิมพ์ (พิมพลักษณ์)
300 – PHYSICAL DESCRIPTION รายละเอียดข้อมูลทางกายภาพของหนังสือ
505 – FORMATTED CONTENTS NOTE สารบัญของหนังสือ
650 – SUBJECT ADDED ENTRY–TOPICAL TERM หัวเรื่องและหัวเรื่องย่อย
700 – ADDED ENTRY–PERSONAL NAME หัวเรื่องที่เกี่ยวของกับผู้แต่งหรือผู้รับผิดชอบ
710 – ADDED ENTRY–CORPORATE NAME หัวเรื่องที่เกี่ยวของกับองค์กรที่ร่วมจัดทำหรือรับผิดชอบ
900 – Type of Source ประเภททรัพยากร
942 – Biblioitem information ประเภทหนังสือ
998 – Added and updated by ผู้เพิ่มข้อมูล
999 – Date Record วันที่เพิ่มข้อมูล

day14_koha3

4. หลังจากแก้ไขข้อมูล MARC เสร็จให้คลิกที่ปุ่ม Save Bibliographic and go to items 

day14_koha4

5. คลิกปุม่ Edit เพิ่มข้อมูล itemcallnumber ด้วยข้อมูลในช่อง Classification number เลือก Location เป็น ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และ เลือกสถานะของ Bib เป็น อยู่ระหว่างลงรายการ กด บันทึกข้อมูล item

day14_koha5

ุ6. เขียนเลขเรียกหนังสือที่ถูกเพิ่มเข้าไปแล้วในระบบไว้กับตัวเล่มเพื่อเข้าสู่ขั้นตอนการจัดทำ QR Code ก่อนนำออกให้บริการ


ความคิดเห็นที่มีต่อการฝึกงานในวันนี้

งานในวันนี้โดยส่วนตัวแล้วถือเป็นงานที่ยากพอสมควร โดยเฉพาะขั้นตอนการให้เลขหมู่ของระบบเลขทศนิยทดิวอี้ ความยากมันอยู่ตรงที่การตัดสินเนื้อหาของหนังสือเล่มนั้นๆ ว่าควรอยู่ในหมวดไหน ซึ่งบางทีในแต่ละเล่มมีเนื้อหาที่เด่นชัดออกมาพร้อมกัน 2 เรื่อง หรือการไม่เข้าใจเนื้อหาที่แท้จริงของหนังสือเล่มนั้นๆ ทำให้ต้องใช้เวลาพอสมควร ส่วนความยุ่งยากอีกประการหนึ่งคือการหาข้อมูลของหนังสือเพื่อบันทึกลงในระบบ KOHA เพราะหนังสือบางเล่มก็ไม่สามารถหาข้อมูลทางบรรณานุกรมได้ชัดเจน เช่น ไม่มีชื่อผู้แต่ง ไม่มีปีที่พิมพ์ ไม่มีสถานที่พิมพ์ ฯ นอกจากจะต้องพิจารณาเองแล้วอาจทำให้ข้อมูลสำคัญที่ช่วยในการเข้าถึงของผู้ใช้ขาดหายไปด้วยเช่นกัน

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s